Wil je weten wat het effect is van een ‘suprise event’ op het gedrag van piloten? En kunnen  ‘procedures’ stress verminderen en handelingsbekwaamheid vergroten? Over hoge druk gesproken! Of ben je benieuwd naar de invloed van persoonlijkheid kenmerken op de schietprestaties van politieagenten onder druk? Of wil je meer weten over de retentie van ‘military combat lifesaving skills’? Kortom, ben je net als ik gefascineerd door human factors in hoge druk/ grote consequenties beroepen? Dan is het werk van onderzoeker Annemarie Landman een must read! Wat een mooie research heeft ze op haar naam staan op een breed gebied van human factors. Waar elke hoge druk beroepsgroep iets van kan leren. En toepassen. Want het is niet alleen belangrijke theorie en kennis maar ook vele toepasbare zaken. Zo gebruiken we in de acute zorg trainingen bijvoorbeeld haar COOL zelfregulatie methode. Kortom, tijd voor een paar vragen!

Kun je iets vertellen over je wetenschappelijke achtergrond?

Ik heb Bewegingswetenschappen gestudeerd aan de VU. Mijn afstudeeronderwerp ging over motorische vaardigheden onder stress bij het politiewerk. Via dit onderwerp ben ik aan een PhD bij de TU Delft gekomen, over cognitief presteren van piloten onder stress en verrassing. 

Wat voor onderzoek heb je bij politie gedaan en wat is een mooie bevinding achteraf uit deze onderzoeken die nog steeds relevant is?

Een belangrijke bevinding is denk ik dat stress je motorische vaardigheden sterk kan verslechteren. Daarom is het belangrijk om bijvoorbeeld zelfverdedigings- of arrestatie vaardigheden simpel te houden, en ook voldoende te trainen met realistische weerstand en wat stress. Alleen zo ga je je op je gemak voelen bij het uitvoeren van die vaardigheden onder stress. Op een vechtsport gaan kan hier ook goed bij helpen.

Wat heb je onderzocht in ‘The Effectiveness of a Mnemonic-Type Startle and Surprise Management Procedure for Pilots’ en wat is voor jou de belangrijkste bevinding?

In de cockpit is de uitdaging bij een verrassing meer in het diagnosticeren van een situatie en inschatten wat de opties zijn. Dit oefenen zij daarom veel tijdens hun recurrent training. In het politiewerk zijn stressvolle situaties waarschijnlijk makkelijker te diagnosticeren, maar zit de uitdaging meer in het goed communiceren en proportioneel reageren. Voor al deze vaardigheden is het denk ik nuttig om ze onder stress in een veilige omgeving uit te voeren, om er zo achter te komen waar je persoonlijke zwakke en sterke punten liggen. Als je weet dat je onder stress bijvoorbeeld de neiging hebt om te gehaast te handelen, of juist besluiteloos te worden, dan kan je daar gericht op trainen. 

De belangrijkste bevinding is dat het uitvoeren van een procedure je kan helpen om jezelf te herpakken onder stress. Dit kan elke willekeurige procedure zijn, maar wat wij getest hebben was ook gericht op stressregulatie, afremmen van gehaaste reacties, en overzicht krijgen over de situatie. De procedure die we getest hebben was COOL.

1. Calm down, haal diep adem, zorg dat je lichaam niet verkrampt,

 2. Observe: Scan de instrumenten en de situatie,

3. Outline: maak een plan van actie,

4. Lead: ga aan de slag, voer je actie uit.

Nieuwe inzichten

De reacties van piloten waren positief, maar inmiddels hebben we op basis van hun feedback een nieuwe procedure getest, namelijk ABC.

1. Aviate: ingrijpen om het op korte termijn het vliegtuig in de lucht te houden.

2. Breathe: dezelfde stap als Calm down, en

3. Check: dezelfde stap als Observe. Deze is nog iets korter en straight-forward en werd beter beoordeeld dan COOL. 

Shadowbox (scenario) training is een cognitieve trainingsmethode die trainees de wereld door de ogen van experts laat zien. Zonder dat de experts aanwezig zijn! Ik gebruik de methode niet alleen om de respons van deelnemers te oefen (beslissen) maar meer nog om mentale frames expliciet te maken. En in het bijzonder de zogenaamde ‘sense making’ frames: de cognitieve bril waardoor mensen hun omgeving proberen te begrijpen.

Shadowbox training is niet alleen te gebruiken in first responder training maar ik gebruik het zelfs voor docenten in het onderwijs!

Een bijvangst van deze methode zijn de gesprekken met inhoud/domein experts die hun frames, rationale en impliciete kennis delen als input voor de shadowbox. Hoewel intensief ervaar ik het van onschatbare waarde als methode van kennis en ervaring overdracht.

“Trainees are exposed to the mental models of the experts without ever hearing the term mental model. The experts’ choices and rationale reflect their mental models, but all the material is within the context of the scenario rather than as an explicit statement of the experts’ mental models.”

Als je de methode helemaal waterdicht wil maken – denk aan cognitieve taak analyse om de ervaringen/kennis van experts boven tafel te krijgen –  overstijgt dit het tijd en kennisbudget van de gemiddelde trainer. Echter, ook de huis tuin en keuken versie levert meer dan genoeg leer en oefenstof op.

En de deelnemers vinden het te gek: “There is enough competition and desire for mastery to motivate the trainees to try to make rankings that more closely match with the experts. However, the match between the trainee/expert rankings is just the hook to create excitement and enthusiasm. The real learning comes from asking the trainees to study the rationale provided by the experts and to compare it to their own rationale”.