Wat als mijn hele leven gebouwd is op presteren…en ik op mijn 55e ontdek dat je méér bent dan wat je produceert? Ik ga te rade bij Prof. Dr. Fred Korthagen over zijn nieuwste werk: Zijnsgericht coachen. Wie ben ik, los van mijn overlevingspatronen? We spreken over:
- De overgang van krachtgericht naar zijnsgericht coachen
- Het verschil tussen gedragsreflectie en betekenisreflectie
- Ego, vasana’s en gewoonte-energie
- Zelfcompassie
- Hier-en-nu gewaarzijn
- En hoe je als professional niet harder, maar dieper kunt werken
Het gaat om de keuze of ik leef vanuit een kramp of vanuit mijn potentie.
Vogeltje op mijn schouder
We hebben het ook over het vogeltje op mijn schouder. Het “vogeltje” is de metafoor voor de automatische innerlijke stem of gewoonte-energie – een oud overlevingspatroon dat op je schouder zit en beschermend in je oor fluistert met gedachten als “stel ik wel de goede vraag?” of “ik ben niet goed genoeg”. Dat je al die zinnetjes kunt zien als een boodschap van een vogeltje dat op je schouder zit. En dat je je leven lang hebt geleerd om naar dat vogeltje te luisteren, omdat het je soms ook geholpen heeft. Dat je daar met mildheid naar kunt kijken. Dat je niet hoeft te vechten met het vogeltje, maar kunt zeggen: “Dank je wel voor deze boodschap. Je wilt me beschermen door te zeggen: misschien is het te moeilijk, misschien kun je dit niet.” Maar vandaag kies ik ervoor om het wél te doen. Om te gaan voor mijn diepste ideaal en mijn diepste kwaliteiten.
Dat is een werkelijk belangrijk hartstherapeutisch doorbraakmoment: dat mensen die switch maken en zich bewust worden van die keuze. En dat gaat niet alleen cognitief; dat gaat echt via het voelen.
Vasana’s
Vasana’s zijn oude gewoontes in jezelf. Je kunt ze zien als automatische reacties of patronen waar je vaak ongemerkt in meegaat. Het woord komt uit een oosterse traditie en betekent eigenlijk gewoonte-energie. Korthagen gebruikt liever dat woord dan “belemmering”, omdat “belemmering” meteen zwaar en negatief klinkt. Als je het ziet als gewoonte-energie, wordt het milder. Dan kun je denken: oh ja, dit is een oude gewoonte waar ik in meega — maar ik hoef er niet in mee te gaan. In zijnsgericht coachen spelen vasana’s een belangrijke rol. Want naast je diepste kwaliteiten (zoals liefde, ruimte en innerlijke rust) heb je ook een ego met oude patronen opgebouwd. Die patronen komen steeds terug, vooral in stress.Het werk is niet om die patronen te bestrijden, maar om ze te herkennen, te voelen en te kiezen of je erin meegaat of niet.
Van krachtgericht naar zijnsgericht coachen
Krachtgericht coachen helpt je om als persoon sterker te worden. Je kijkt naar je talenten, je kwaliteiten en hoe je die beter kunt inzetten in je werk. Het gaat dus over het ontwikkelen van je persoonlijkheid.
Zijnsgericht coachen gaat een stap verder. Het gaat niet alleen over wie je bent als persoonlijkheid, maar over een diepere laag in jezelf. Een laag waar kwaliteiten zitten zoals liefde, rust, ruimte, energie en innerlijk weten. Dat heeft minder te maken met wat je in je leven hebt opgebouwd en meer met wie je in wezen bent.
In je leven ontwikkel je allerlei manieren om met moeilijke situaties om te gaan. Dat noemen we overlevingspatronen. Die hebben je vaak geholpen. Bijvoorbeeld: iemand leert vechten om zich staande te houden en wordt daar sterk in. Maar zo’n patroon is niet je hele identiteit. Het is een manier die je hebt aangeleerd.
Zijnsgericht coachen helpt je om verder te kijken dan die aangeleerde patronen. Je gaat van denken in tegenstellingen (goed/fout, ik/jij, winnen/verliezen) naar een diepere manier van kijken. Dan gaat het niet meer om wat goed is voor mij of voor jou, maar om wat goed is voor ons samen.
Onderwerpen in de podcast
Introductie en eerdere samenwerking
De reflectiecyclus en het nieuwe boek Zin in reflectie
Reflectie in korte debriefings (politiecontext)
Gedragsgerichte versus betekenisgerichte reflectie
Professionele ontwikkeling op lange termijn
Kernkwaliteiten en kernreflectie
Overgang van krachtgericht coachen naar zijnsgericht coachen
Persoonlijkheidsontwikkeling versus transpersoonlijk domein
Overlevingspatronen
Dualiteit versus non-dualiteit
Existentiële vragen en zingeving
Zelfonthulling in coaching
Piekervaringen en zijnservaringen
De zeven kwaliteiten van het zijn
Ideaal en kernkwaliteiten
Belemmerende patronen (het “vogeltje op je schouder”)
Keuzevrijheid (Victor Frankl)
Ego-sterkte als voorwaarde
Mindfulness en ontregeling
Emoties toelaten en transformatie
Het U-model en de “omgeklapte ui”
Hier-en-nu gewaarzijn
Vasana’s (gewoonte-energie)
Zelfcompassie
Praktische toepassing in het dagelijks leven
Integratie van westerse psychologie en oosterse wijsheid
Wetenschappelijke onderbouwing
Afronding en uitnodiging tot praktijk
Podcast