Nu het zo stil is voel ik opeens heel veel. Zei een student afgelopen week na een minuutje stil zijn. In de auto terug luisterde ik naar een van de meest inspirerende podcasts die ik de laatste tijd heb beluisterd.
Over de werkelijk fascinerende Thomas Merton en de stilte.
Precies waar ik iets meer over wilde weten: de stilte.
“Ik denk dat het lawaai van buiten en in mijzelf mij naar de stilte gedreven heeft.”
Om te horen en te voelen wat er in mij leeft – wat zo vaak ten onder gaat in het lawaai van mijn dagen.
Dankje Rosa Douma, Matteo van den Brink en Wouter Beekers.
Mijn oefeningen
Elke ochtend begin ik daarom in stilte. Een anker, om niet verloren te gaan in de herrie die onvermijdelijk volgt.
Het grootste deel van mijn leven heb ik gericht op het begrijpen en beïnvloeden van de buitenwereld. Dat was goed, en heeft mij veel gebracht. Maar je kunt de hele externe wereld bestuderen en ondertussen je innerlijke wereld verliezen.
Merton schrijft dat stilte het rookgordijn van woorden laat verdwijnen: de herrie van de wereld én de herrie van ons eigen innerlijk. Toch is even stil zijn eenvoudig, maar niet makkelijk. Dat merk ik zelf, en dat zeggen ook mijn studenten wanneer we samen een moment stil zijn.
“Als je de stilte echt in wil gaan, dan moet je door het lawaai heen gaan. En dat is eigenlijk een doodeng moment.”
Want zodra het stil wordt, besef je pas hoeveel lawaai er is. Dan komt er van alles naar boven – ook gedachten of gevoelens die je misschien liever wegduwt. De verleiding van afleiding is groot. Alles komt in verzet. Maar zoals het gezegde luidt: what you resist, persists.
En toch. Daar waar woorden soms een muur opwerpen tussen mij en de ander, opent stilte juist een ruimte. Als je volhoudt, merk je:
“In de stilte verdwijnen de tegenstrijdigheden in onszelf. Of worden tegenstrijdigheden zodanig met elkaar verzoend dat ze ophouden te bestaan.”
Misschien is stilte niet de afwezigheid van geluid, maar de aanwezigheid van een dieper luisteren – naar jezelf, naar de ander, naar God.
In vele wijsheidstradities wordt gesproken over ‘stilte’:
“The quieter you become, the more you can hear.” ― Ram Dass
“Stillness is the foundation of understanding and insight.” ― Thich Nhat Hanh
“Wees stil en weet dat Ik God ben.” (Psalm 46:11). (stop met vechten en grijpen, laat los, en ontdek in de stilte dat je gedragen wordt.)
Drie tips voor dagelijkse stilte
Begin de dag met een stiltemoment
Zet de toon door 5–10 minuten in stilte te zitten voordat je telefoon, nieuws of werk oppakt. Adem rustig, voel je lichaam en laat gedachten komen en gaan. Zie het als een anker voor de dag.
Integreer micro-stiltes
Zoek kleine momenten van stilte door de dag heen: wachtend in de auto, lopend naar een afspraak, of tijdens een koffiepauze. Doe niets, geen muziek, geen scrollen – alleen aanwezig zijn.
Sluit de dag stil af
Voor je gaat slapen: leg je telefoon weg, doe een licht uit en zit of lig een paar minuten in stilte. Laat de dag los en vertrouw hem toe.
Mooi boek!
Masterclass
Een prachtige mindfulness masterclass door John Kabat-Zin. Over stil zijn. Over ‘stop and drop’.
De podcast over Merton
Wie is Thomas Merton?
Thomas Merton werd in 1915 geboren in de Pyreneeën als zoon van Engelse, kunstzinnige ouders. Zijn jeugd werd getekend door verlies: zijn moeder stierf jong, zijn vader overleed toen hij tiener was, en tijdens de Tweede Wereldoorlog verloor hij zijn enige broer.
In zijn jonge jaren leefde hij onstuimig: avonden in de kroeg, diepe duiken in literatuur, een kind verwekt op jonge leeftijd, een honger naar leven en ervaring. Tegelijk groeide er in hem een verlangen naar stilte en diepgang.
In 1941 trad hij in bij de trappisten in Kentucky – één van de strengste kloosterordes – waar stilte, gebed en arbeid het ritme bepaalden. Daar werd hij monnik, schrijver en spiritueel leraar. Zijn boek The Seven Storey Mountain maakte hem beroemd: een getuigenis van bekering, roeping en zoektocht naar God.
Merton schreef tientallen boeken, dagboeken en brieven. Hij zocht steeds de paradox op: mens én monnik, levensgenieter én ascetisch zoeker, contemplatief én activist. Hij raakte geïnspireerd door de woestijnvaders en de katholieke traditie, maar ook door zen en boeddhisme. In 1968 ontmoette hij de Dalai Lama.
Zijn leven kende spanningen en menselijkheid: hij werd verliefd op een verpleegster terwijl hij monnik was, hij worstelde met gehoorzaamheid aan zijn abt, hij bleef rusteloos en tegelijk een meester van de stilte.
Merton werd een stem van vrede en dialoog tijdens de Koude Oorlog en de burgerrechtenbeweging. Hij pleitte voor ontwapening, menselijkheid en spirituele diepte in een lawaaierige wereld.
In 1968 stierf hij plotseling in Thailand, slechts 53 jaar oud, tijdens een conferentie over monastiek leven en dialoog met het Oosten.