Het lijkt nu zo normaal: kickboksen in de lessen bewegingsonderwijs in het VO. Maar toen ik in 2017 dit boek wilde schrijven in samenwerking met de KVLO was het anders!
Kickboksen was immers vooral slecht in het nieuws. En bovendien: hoe kun je dit nu aanbieden in het onderwijs?
Ik kreeg hulp van de voormalige K1 kampioen Ernesto Hoost en van de lector sportpedagogiek Nicolette Schipper van Veldhoven. Beiden schreven een voorwoord toen het boek in 2018 uit kwam!
Het voorwoord van beide kun je hier lezen.
Voorwoord Ernesto Hoost (Viervoudig wereldkampioen K1 kickboksen)
Het is tegenwoordig zeer populair: kickbokslessen op middelbare scholen. Op de sportschool waar ik train en lesgeef worden er vooral in het begin van de week diverse lessen aangeboden. De lessen worden niet door mij gegeven, maar door andere leraren die capabel genoeg zijn om de juiste oefenstof door te geven. En dat gebeurt ook. Als ik zie hoe de leraren het doen, dan neem ik mijn pet daarvoor af.
Ik heb het ook wel gedaan. Maar het blijft voor mij moeilijk. As je aan de top van de top hebt gestaan is het lastig terug te schakelen. De laatste keer dat ik een training aan middelbare schoolleerlingen gaf ging het al beter. Omdat ik mezelf aanpaste. Het is ook de
kunst van de trainer om een groep te motiveren en dan kun je de lat natuurlijk niet te hoog leggen. Op de sportschool waar ik train vind ik dat iedereen doorgaans goed meedoet.
Kickboksen is net als bijvoorbeeld judo een goede sport voor jongeren, omdat je hiermee je hele lichaam traint. Als je ziet wat je in een warming-up doet, oefeningen als opdrukken, buikspieroefeningen en beenspieroefeningen, dan wordt hiermee de toon al gezet. Het
leren van de arm- en beentechnieken is uitstekend voor de coördinatie. Ook leer je door kickboksen goed anticiperen, iets dat je altijd gebruiken kan. Ook leer je, mits je goed begeleid wordt, om respectvol om te gaan met andere trainingspartners. De rol van de
trainer is hierin wel cruciaal, omdat deze moet zorgen dat dit in goede banen geleid wordt. Om te bepalen wat een goede kickboksleraar is stel ik de vraag: Zou ik mijn kinderen hier laten kickboksen?
Zoals ik al zei hangt dit heel sterk van de trainer af. De trainer moet zorgen dat er op de juiste manier getraind wordt. Structuur door duidelijke regels is hierbij belangrijk en tevens dat de regels die de leraar hanteert worden gehandhaafd. De trainer is hier naar mijn
mening de belangrijkste factor in. Als mijn kinderen kickboksen zouden trainen, zou ik zeker kijken hoe er les zou worden gegeven.
Inmiddels waait er een frisse wind door kickboksland, waardoor mensen steeds meer bekend worden met de sport die nu vaak zelfs live op tv te zien is. Dat heeft waarschijnlijk de houding van de algemene opinie positief beïnvloed. En daar ben ik alleen maar blij om.
Waar leerlingen soms binnenkomen met een motivatieprobleem, zie ik ze stilletjes aan fanatieker worden. Van sommige leerlingen heb ik gehoord dat ze naar aanleiding van de trainingen zelf ook kickboksen zijn gaan beoefenen. Het is dus fijn te horen, zien en merken
dat mijn sport steeds meer mainstream is geworden. Want als zelfs scholen kickboksen in het pakket hebben, zullen we toch niet zo crimineel zijn als in de voorbije jaren werd gedacht. En dat is winst, bezorgd door de positieve bijdrage van veel vechters die nu op tv
zijn en uiteraard ook mijn generatie die hierin toch wel de toon heeft gezet.
Voorwoord Nicolette Schipper-van Veldhoven
Lector Sportpedagogiek, in het bijzonder naar een veilig sportklimaat (hogeschool Windesheim)
Kickboksen. Zelf nooit gedaan. Wel een blauwe maandag gejudood en les gekregen en ge[1]geven in zelfverdediging voor vrouwen. Boksen en trappen als onderdeel van. Ook op school heb ik veel van de bewegingen uit het kickboksen gebruikt om kinderen kracht, integriteit en nabijheid te laten ervaren. Als ik er naar kijk vind ik het een mooie sport. Er kleeft echter ook een negatief randje aan: ‘dat doen alleen die agressieve types’. Dat is jammer. Kickbok[1]sen is sport, uitgedrukt via ‘een gevecht met de tegenstander’. Een wedstrijd in de ring.
Ook kickboksen, en de kracht van kickboksen, hangt af van degenen die training geven, het onderwijs vormgeven. Kickboksen is een prachtige sport, zeker als deze vanuit de pedagogische waarden wordt onderwezen. Mogelijk dat juist kickboksen ook die jongeren kan bereiken die kwetsbaarder zijn, omdat deze sport bij hun beleving aansluit. Gegeven vanuit goede begeleiding krijgen deze jongeren dan juist ook weer een kans om ‘op het goede pad terecht te komen’. Erik is daar zelf het levende voorbeeld van.
Sport is niet goed of slecht in zichzelf. Sport draagt niet als vanzelf bij aan persoonlijke ontwikkeling of sociale integratie, draagt niet vanzelf bij aan maatschappelijke doelen. Daar moeten we iets voor doen. Sport kán vele positieve effecten hebben. Echter, als er niet ‘bewust bekwaam’ wordt lesgegeven, weet je ook niet wat de effecten van sport zijn. Sport kan ook leiden tot negatieve effecten: pesten, (seksuele) intimidatie, egoïsme, arrogantie, doping, matchfixing. Dit geldt ook voor kickboksen. Dit vraagt erom grip te krijgen op ‘de effecten’. We willen graag de positieve kracht van sport, van kickboksen, inzetten en de negatieve effecten tegengaan. Dit vraagt om bewustwording en om pedagogisch bekwame trainers en docenten.
Van docenten bewegingsonderwijs wordt naast vakinhoudelijke bekwaamheid (beheersing van de inhoud van onderwijs) en vakdidactische bekwaamheid (het leerbaar maken van de vakinhoud voor hun leerlingen, vertaald in leerplannen en doelen) ook pedagogische bekwaamheid gevraagd (Herijking bekwaamheidseisen, Onderwijscoöperatie, juni 2014). Pedagogische bekwaamheid wil zeggen dat docenten een veilig, ondersteunend en stimulerend leerklimaat voor hun leerlingen kunnen realiseren. Veel docenten denken dat als ze hun vak goed kunnen geven, dus als ze veel van kickboksen weten, ze ook pedagogisch bekwaam zijn. Echter, een leraar met goede didactische kwaliteiten hoeft nog geen pedagogisch bekwame leraar te zijn!
Pedagogiek is afgeleid van het Griekse woord paidagoogia, wat ‘kinderleiding’ betekent. De sleutel voor zowel het realiseren van de positieve effecten van kickboksen als het tegengaan van de negatieve effecten ligt in ‘het goed aansluiten bij kinderen’. Er is een grote (wetenschappelijke) bewijslast dat als sport en bewegen gegeven worden op een bij de ontwikkeling van de jeugd passende manier, sportparticipatie (en dus ook kickboksen) vele positieve effecten kan hebben. Hoe handelen we in kickboksen op een bij de ontwikkeling van een kind/jeugdige passende manier? Wat past bij 10-jarigen past niet meer bij pubers. Als docent of trainer vraagt dit dus om inlevingsvermogen in de jongeren die men lesgeeft. Ken je hun achtergrond, weet je wat hen beweegt? Hoe ondersteun jij hen in het ontwikkelen tot een zelfstandige persoonlijkheid? Oftewel, een pedagogisch bekwame docent of trainer heeft oog en een luisterend oor voor kinderen.
In een pedagogisch sportklimaat – dus ook een pedagogisch kickboksklimaat – staat de jeugdige centraal, sportplezier voorop en is sociale veiligheid gegarandeerd. Als docent of trainer ben je zelf het instrument om dit te realiseren. Jij bent de schakel in dit proces, je handvat ‘de pedagogische relatie’. Dit vraagt om zelfreflectie. Het vraagt om de goede intenties omzetten in kennis en vaardigheden over de begeleiding aan kinderen en jeugdigen. Het trainen, lesgeven aan kinderen en jeugdigen, het is een vak apart. Moge dit boek alle kickboksdocenten en -trainers helpen in deze kennis en kunde!