“Boosheid en agressie begint in het lichaam – ligt daar ligt ook de oplossing”? Wat als we agressie niet eerst psychologisch, maar lichamelijk benaderen? Dr. Tina Bellemans, psychomotorisch therapeut, onderzoeker en karateka, maakt in dit gesprek duidelijk hoe revolutionair eenvoudig dat klinkt – en hoe krachtig het werkt.
Tina Bellemans is oud-topsportster karate, studeerde bewegingswetenschappen en voltooide in 2007 cum laude de opleiding tot psychomotorisch therapeut (KU Leuven). Ze is betrokken bij de trainersopleidingen Risicovechtsporten van de Vlaamse Trainersschool. Sinds 2012 is zij werkzaam bij de opleiding psychomotorische therapie (PMT) aan hogeschool Windesheim in Zwolle. In 2021 verdedigde ze haar proefschrift, gericht op de bijdrage van psychomotorische therapie bij mensen met een licht verstandelijke beperking en agressieproblemen. Als postdoc-onderzoeker (lectoraat Bewegen, Gezondheid en Welzijn) doet ze onder meer onderzoek naar het inzetten van lichaamsgerichte en bewegingsgerichte interventies ter bevordering van welbevinden en emotieregulatie
Haar onderzoek naar agressieregulatie bij mensen met een licht verstandelijke beperking vertrekt vanuit een ogenschijnlijk simpele vraag: Wat voel je in je lijf als de spanning oploopt? Geen cognitieve analyse, geen moreel oordeel, maar: voelen, herkennen, handelen.
Tina ontwikkelde een praktijkgericht instrument om lichamelijke signalen van boosheid te meten. Ze ontdekte dat veel cliënten voor het eerst het gevoel hadden weer regie te hebben: “Voorheen overkwam alles me. Nu voel ik de signalen en weet ik wat ik kan doen.” Dat is de kracht van psychomotorische therapie (PMT): leren via het lichaam, in beweging, en in relatie.
In de podcast legt ze uit hoe ze een stapsgewijze methode ontwikkelde:
Spanning en ontspanning leren voelen, zonder meteen over emoties te praten.
Oefenen in uitdagende omgevingen (zoals hoogte of competitie).
Sociale situaties nabootsen om de opgedane regulatievaardigheden in te zetten.
Ook haar jarenlange ervaring met karate komt terug in haar aanpak. Stevig staan. Voeten op de grond. De kracht van ademhaling. En misschien wel de mooiste les: “Er is geen spanning zonder ontspanning.” Net zoals de kiai — de oerschreeuw uit karate — vanuit innerlijke stilte en focus komt.
Wat me persoonlijk raakte? Tina’s idee van “Samen 100”. Als een cliënt maar 20% kan dragen, moet jij als begeleider de andere 80% aanvullen. Niet met controle, maar met vertrouwen, gelijkwaardigheid en humor.
PMT is geen geheimtaal voor ingewijden, maar een krachtig, concreet antwoord op een complex probleem: hoe we agressie en onmacht leren reguleren door letterlijk stil te staan. Of zoals Tina zegt: “Grip op je lichaam betekent grip op je situatie.”
📘 Chronologische Samenvatting van de Podcast
1. Introductie Tina Bellemans
– Achtergrond in karate, bewegingswetenschappen en psychomotorische therapie (PMT).
– Onderzoek naar agressieregulatie bij mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB).
2. Boosheid en Agressie bij LVB
– Frustratie-agressie komt vaak voor.
– Belang van lichaamsbewustzijn als ingang voor regulatie.
– Ontwikkeling van een interviewinstrument voor lichaamssignalen.
3. Inhoud en effecten van PMT
– PMT gebruikt bewegen en voelen om emoties te reguleren.
– Lichaamsbewustzijn leidt tot meer regie over gedrag.
– PMT-therapeuten werken gelijkwaardig, met humor en vertrouwen.
4. Driefasenmodel in interventie (Agressie te Lijf+)
– Fase 1: Spanningsregulatie zonder emoties (lichaamssensaties).
– Fase 2: Lichaam in uitdagende omgeving.
– Fase 3: Lichaam in sociale spanning.
→ Telkens: voelen, interpreteren, handelen.
5. Karate als Leerschool
– Karate ontwikkelt stevigheid, lichaam-bewustzijn, ik-kracht.
– “Geen spanning zonder ontspanning.”
– De kiai als expressie van innerlijke kracht.
6. Trauma en Grenzen van Lichaamsbewustzijn
– Bij trauma of PTSS kan lichaamsbewustzijn overweldigend zijn.
– Stap voor stap benadering is cruciaal.
7. Praktische Copingstrategieën
– Ademhaling (lang uitademen), spierontspanning, gronden (voeten voelen), hulp vragen, humor gebruiken.
– Ervaren wat wél werkt in plaats van cognitief verklaren.
8. Overgang naar leiderschap en vervolgonderzoek
– Tina wordt kartrekker en lector PMT & emotieregulatie.
– Blijft werken met vechtsport en lichaamsgerichte therapieën.
✨ Vijf Inspirerende Quotes van Tina Bellemans
“Agressie met agressie aangaan levert agressie op. Maar agressie absorberen met mogelijkheden leidt tot verbinding.”
“Grip op je lichaam betekent grip op je situatie.”
“Je kunt spanning pas voelen als je ook weet wat ontspanning is.”
“We starten niet bij emoties, maar bij lichaamssignalen. Dat maakt het eenvoudiger én effectiever.”
“Als je stevig staat met je voeten op de grond, sta je ook psychologisch sterker.”
🤔 Reflectievragen
Welke signalen geeft mijn lichaam wanneer spanning oploopt — nog vóór ik me boos of angstig voel?
Welke lichaamsgerichte strategie werkt voor mij om spanning te reguleren: ademhaling, beweging, gronden of iets anders?
Hoe zou ik — net als een PMT-therapeut — anderen kunnen helpen zonder oordeel, maar met gelijkwaardigheid en humor?
🔶 Over haar achtergrond in karate
“Ik ben gestart met karate officieel op mijn vierde. Mijn vader had een eigen karateschool in België. […] Op mijn tweede stond ik al mee te doen in het gangetje. […] Het heeft mij enorm veel gebracht, als in: mezelf leren kennen, omgaan met frustratie en tegenslagen, letterlijk stevig staan en die ik-kracht kunnen ervaren.”
🔶 Over karate en psychomotorische therapie (PMT)
“Wat ik een hele mooie vind en die neem ik ook steeds mee in hoe ik mijn werk doe: je moet streven naar perfectie, maar het zal nooit volledig komen. Daar moet je ook genoegen mee nemen, maar je moet er wél alles aan doen om het zo goed mogelijk te doen.”
“Binnen karate — hoe gevorderder je wordt — merk je dat er geen spanning is zonder ontspanning. Mensen denken vaak dat ze ontspannen zijn, maar ze komen met hoge schouders en gespannen kaken binnen. Je kunt pas spanning voelen als je ook weet wat ontspanning is.”
🔶 Over de kracht van de ademhaling
“De kracht van het ademen is iets wat binnen karate heel centraal staat. Beginners houden hun adem vast en denken: ‘Dan ben ik krachtig.’ Maar dan werk je jezelf tegen. Als je blijft doorademen, dan is dat een enorme kracht.”
🔶 Over de kiai (kreet in karate)
“Karate wordt omschreven als de oerkreet of de oerschreeuw. Maar je wil niet schreeuwen vanuit je keel. De kiai komt vanuit de kern van je leven, je hara. Je perst die ademhaling uit aan het einde van je stoot of trap om je hele lijf vast te zetten. Vanuit daar kun je weer ontspannen en doorgaan.”
“Een echte kiai is een soort ik-kracht. Het komt vanuit je ziel. Je durft je grens te stellen. Dit is tot hier en niet verder.”
🔶 Over ‘gronden’ en voeten voelen
“Souls of the feet was één van de mindfulness-oefeningen die bij mensen met een LVB zorgde voor minder agressie. Je richt je aandacht op een lichaamsdeel dat losstaat van de emotie. Je komt los van de boosheid en in het hier en nu.”
Video
Audio