Controle in actie: lessen voor geweldbeheersing

We zijn samen al vele jaren in dialoog over de match tussen wat er op straat gebeurt en wat in de training. En welke persoonlijke factoren hiervan op invloed zijn. In scherpschutters spreekt Wendy voor de tweede keer over de essentie van politie/defensie optreden: controle over jezelf, de ander en de situatie. Hieronder mijn samenvatting en vragen ter lering van iedere lezer.

1.      Het draait om controle

Goed politie (en KMAR) optreden komt voort uit controle. Controle over je zelf, de ander (de verdachte) en de situatie. Het lijkt te gaan over een hiërarchie maar ik laat me graag corrigeren.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

Vraag!

Er lijkt een hiërarchie in te zitten waarbij je pas naar het volgende level kunt als de voorgaande gerealiseerd is? Pas controle over de ander als je controle over jezelf hebt. Ik vraag me af of dit zo bedoelt is?

En belangrijker: in welke mate moet je controle over jezelf hebben om een ander of de situatie te kunnen controleren? Kun je ook goed politie werk doen als je je leven voor 70% op orde hebt? Dit is een oprechte vraag die voor alle hiërarchische psychologische modellen geldt: wanneer kun je door naar de volgende trede? Of kan ik pas functioneren op mijn werk als ik mezelf volledig onder controle heb?

2.      De meetlat van goed optreden

De meetlat van goed politie optreden is als de situatie is opgelost door onze bijdrage en dit op een proportionele en subsidiaire wijze is gegaan. We hebben het dan goed gedaan en het is niet simpel goed gegaan. Wendy vergelijkt dit met brandweer werk: is de brand vanzelf uitgegaan of hebben we door blussen een bijdrage geleverd.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

De tijdlijn van incident en agent: ik leerde van Wendy om te kijken waar we allemaal keuzes kunnen maken om ervoor te zorgen dat er geen explosie (van geweld) ontstaat.

Dit ‘goed gedaan in plaats van goed gegaan’ is een belangrijk gegeven omdat optreden vaak afgemeten wordt aan ‘goed gegaan’ in plaats van goed gedaan! Daardoor blijven we zelf buiten beeld in de debrief.

3.      Je zelf onder controle

Dit is de eerste van de drie stappen voor effectief politie werk. Hieronder verstaat Wendy controle over je emoties en controle over je leven. Ik ben zelf ook meer geintresseerd geraakt in emotionele controle, onder meer door onderzoek van Terry Wollert. Hij bespreekt de rol van woede op politie optreden.

Vraag!

Is controle over je emoties – en later bijvoorbeeld ook over pijn – dicht in de buurt van emotionele intelligentie? Is dat concept meegenomen en welke schaal en theorie?

Vraag!

Emotionele controle wordt specifiek genoemd: is dat van grotere waarde dan cognitieve controle (de controle over je gedachten)?

4.      Politie werk is slopend

Ik weet dat het zo is maar schrik er ook van. Onregelmatigheid, nachtdiensten en alle heftige incidenten tellen blijkbaar bij elkaar op. Zonder zelfzorg en eerlijk naar je zelf kijken kan politie werk slopend zijn aldus Wendy. Ook wordt opgemerkt dat het vaak ook de goede politie mens is die PTSS ontwikkelt.

5.      Wie doen het goed op straat en wie niet

De collega’s die hun leven op orde hebben en hun emoties controleren doen het goed op straat. Zij zijn ook in staat de ‘ander’ te controleren en ook de situatie. Het zijn ook de mensen die hun fitheid en vaardigheid op goed niveau hebben ontwikkeld en onderhouden en die eerlijk naar zichtzelf kunnen kijken (reflecteren).

6.      Externe attributie

Wie het niet goed doen zijn mensen met een externe attributie stijl: zij schrijven succes of falen toe aan iets buiten de eigen invloed. Ze zeggen eigenlijk: ik kon er niets aan doen. In de debrief hebben ze het over wat er niet goed was bij de ander, en zelf komen ze niet in beeld. Externe attributie blijkt uit Wendy haar onderzoek een significante indicator van slechtere prestaties op straat en in de training.

7.      Alles is controle

De kenners zullen herkennen hoe de Perceptual Control Theory (PCT) verweven zit in het verhaal van Wendy. Deze theorie stelt dat controle zoeken het kenmerk is wat alle levende wezens voortdurend doen zolang ze leven. Je merkt de controle niet op, tenzij je geen controle hebt. Conflicten zijn de kern van psychische problemen en reorganisatie de essentie van begeleiding of therapie.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

8.      De duivel in de bek kijken

Je zult je emoties – hoe pijnlijk ook – uiteindelijk aan moeten durven te kijken. Oftewel de duivel in de bek kijken zoals Wendy zegt. Juist met PTSS doe je er alles aan dit te vermijden. Ze vergelijkt dit met het onder water houden van een of meerdere ballen die metafoor zijn voor pijnlijke emoties.

De in punt 7 besproken PCT en daarvan afgeleide gesprek therapie is gericht op ‘de duivel in de bek kijken’.

9.      Woorden van Mark

Mark Pollen maakt ook interessante opmerkingen op basis van zijn ervaringen in speciale eenheden. Onder meer over het belang van zelfvertrouwen dat je training je in een situatie gaat helpen. Het mooie is dat zelfvertrouwen – ik spreek liever over self-efficacy – heel concreet te beïnvloeden is! Zie het werk van de recent overleden gigant van de psychologie Albert Bandura. Zelfvertrouwen is positief te beïnvloeden door succeservaringen met een taak, door aanmoediging en door het kunnen omgaan met spanning. Zie hier drie fundamenten van een goede training.

Mark spreekt daarna over de leerzame effecten van ‘op je bek gaan’. Ik begrijp wat hij zegt en tegelijk ben ik voorzichtig. In de handen van slechte trainers kan dit leiden tot meer schade dan winst. Ik zou het persoonlijk reframen tot werken in de zone van de naaste ontwikkeling (ZNO) uit de leertheorie van Vygotsky.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

Idem over hard debriefen waar Mark het over heeft. In een hecht team met bepaalde kenmerken kun je mogelijk heel direct zijn. In veel minder hechte/specialistische teams is er nog onvoldoende psychologische veiligheid. Hierbij zou het mijn voorkeur hebben daar eerst aan te werken en hard op de inhoud en niet op de persoon.

Mark noemt ook het boek ‘extreme ownership’ van Jocko waarin inderdaad mooie lessen over leiderschap en zelfleiderschap staan!

10.  Fear versus anxiety

Bij stap-1 controle over jezelf maakt Wendy onderscheidt tussen controle over angst als fear en als anxiety. Fear is nuttig, anxiety niet. Ik beschrijf kort de verschillen in eigen woorden hoop Wendy goed weer te geven.

Bij fear ervaart iemand een specifieke emotionele reactie (vergelijkbaar met een reactie in een noodsituatie) op een identificeerbaar object.

Bij anxiety heeft moeite met het identificeren van datgene wat de angst veroorzaakt, waardoor de persoon moeite heeft met het beheersen van de emotie. Ook is het optreden van de angst vaak onvoorspelbaar. Het lijkt wel alsof de angst steeds op de achtergrond is en op elk moment ineens kan intreden. Anxiety is een staat van constante verhoogde waakzaamheid en niet een reactie op acute nood.

Vraag!

Kunnen we de termen nog preciezer formuleren om betere interventies te kunnen doen? Zo heeft de in LEO kringen bekende pionier van de flinch reflex training Tony Blauer het over FEAR als – false expectations appearing real EN  false evidence appearing real. Met andere woorden, in zijn angst management systeem wordt FEAR niet als nuttig gezien.

11.  Speciale teams versus blauwe pet

In het gesprek tussen Mark en Wendy wordt duidelijk dat speciale eenheden (politie of defensie) andere kenmerken hebben dan regulier politie werk. In het eerste geval ken je elkaar door en door en ben je beide goed getraind en toegerust en is er optimale voorbereiding. Volgens Wendy kun je deze teams vergelijken met topsport en reguliere politie werk met breedte sport.

12.  De rol van meta cognitie

Nee, deze term heeft ze niet gebruikt inderdaad. Maar Wendy spreekt veel over reflectie als een cruciale vaardigheid voor een goede operator. En reflectie – naar jezelf kijken – is een metacognitieve vaardigheid. Uit onderzoek naar adaptieve experts blijken juist metacognitieve vaardigheden het verschil te maken.

Vraag!

Welke reflectie methode past het beste in de operatie en in de training?

En ja, dat maakt zeker wat uit! En als trainer of chef met operators debriefen is een vaardigheid die niet iedereen heeft. En waar wat studie goed bij kan helpen. Ik werk in training graag met de EUSIM DAA methode of de reflectie cirkel van Korthagen.

Vraag!

Wat is in de visie van Wendy en Mark het onderscheidt tussen reflecteren met de deelnemers en evalueren en feedback geven en ontvangen?

13.  Ouder worden en de straat

Ook al zijn Mark en Wendy jonge dertigers in hun hoofd, het stukje over ouder worden is zo belangrijk en zou ik zo graag uitgediept zien. Je lijf en je hoofd en je levensperspectief veranderen behoorlijk van de 20 naar de 30 naar de 40 naar de 50! Van alleenstaande spring in het veld tot aan papa of mama met uit huis gaande kinderen doet anders werken op straat. En dan hebben we het nog niet over het herstelvermogen wat ook minder wordt.

Vraag!

Hoe speelt de politie organisatie hierop in? En hoe kunnen we hier in de training op in spelen?

14.  Gedeelde verantwoordelijkheid

Meerdere keren zijn Mark en Wendy het erover eens dat training – maar ook gezondheid – een gedeelde verantwoordelijkheid is van werknemer en werkgever. Naar elkaar wijzen, en dit zijn mijn woorden, is geen teken van eigenaarschap.

15.  Zelfzorg

Juist als je in zwaar weer zit is zelfzorg nog belangrijker! Gerefereerd wordt ook aan het werk van Jordan Peterson die een pleidooi houdt voor zelfzorg. In een van zijn lezingen spreekt Peterson ook over de basics van therapie: heeft de cliënt zijn huis, werk en relaties op orde? Dit nog voor enige vorm van therapie.

Admiraal William H. McRaven schreef een boek over ‘ je bed opmaken’ als metafoor voor orde en zelfzorg bij de start van de dag.

En voor wereldkampioen zwaargewicht boksen Tyson Fury helpt de dagelijkse routine van training hem door depressie en suïcidale gedachten heen!

Zelfzorg start bij de basis blijkt uit voorgaande. Juist als het moeilijk is goed voor jezelf zorgen is de boodschap van Wendy. Je neemt de gevolgen van je leefstijl met je mee in de operatie!

16.  Situatie onder controle

Naast jezelf en de ander controleren is er de derde trap: de situatie onder controle hebben. Volgens Wendy (en Mark) betekent dit even uitzoomen en de gehele situatie overzien. Wat heeft deze situatie nu nodig? Meer mensen? Materialen? Wie bellen? Deze vaardigheid is heel goed te trainen in goede scenario en simulatie trainingen. Ben benieuwd naar leerzame werkvormen!

17.  Veiligheid versus Realisme

Het meest veilige is om niet te trainen. Dan heb je geen blessures. Maar ben je ook niet voorbereidt op de straat. En aan de andere kant wil je als organisatie niet dat mensen schade oplopen tijdens de training. Ze moeten er juist sterker en fitter vandaan komen! Hoe kun je veiligheid en realisme bij elkaar brengen in training?

Wendy zegt dat de training pittiger mag en dat de blootstelling aan ‘geweld’ essentieel is om op straat niet verrast te worden. Ze geeft aan dat er op dit gebied winst te behalen valt met slimme trainingsmethoden.

Uit eigen ervaring: er zijn geen algemeenheden in training. Ook al heb ik daar tegen gezondigd als politie docent. Elke deelnemer heeft zijn eigen ervaring en niveau en daar moet je op inspelen. Wat voor de ene niet prikkelend is is voor de andere deelnemer overweldigend. Het doel moet zijn elke deelnemer de juiste trainingsprikkel aan te bieden. Al het andere is onverantwoord en niet effectief.

Vraag!

Er wordt kort gesproken over de rol van VR bij realistisch trainen. Ik heb me erin verdiept en ben eerlijk gezegd weinig tot geen publicaties tegen gekomen waaruit de effectiviteit van VR training voor politionele geweldbeheersing blijkt t.o.v. live training?

18.  Wie bepaalt of het echt is?

Mark maakt een cruciale opmerking als hij spreekt over zijn inlevingsvermogen in trainingen. En dat hij altijd de mindset had om het zo echt mogelijk te willen ervaren. Dit is de kern van alle training en we spreken over ‘suspension of disbelief’: de trainee weet weliswaar dat de oefensituatie niet ‘echt’ is, maar schuift dit besef naar de achtergrond om zich optimaal in te leven, en daardoor te leren.

Als je een boek leest of een film kijkt zeg je ook niet de hele tijd ‘dit is niet echt’. En als je wilt leren in een training is dat ook niet wenselijk. Uiteraard ligt hier ook een deel bij de ontwerpers van de trainingen: die moeten ‘suspension of disbelief’ ook stimuleren door realistische oefeningen. Er is redelijk wat literatuur om ‘suspension of disbelief’ te optimaliseren. Denk hierbij aan de geloofwaardigheid van de rollenspelers en materialen bijvoorbeeld.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

19.  Schakelen en nog een keer schakelen

Als er iets in deze podcast voorbij komt is het wel schakelen: tussen jezelf, de ander (verdachte) en de situatie. Tussen emotie, cognitie en tactiek. Tussen privé en werk. Tussen de keuze voor geweldsmiddelen en praten of ingrijpen. Schakelen.

Wendy noemt op-af en bij schakelen in de actie ook actie intelligentie. Ik spreek liever over adaptieve expertise omdat hier een redelijke wetenschappelijke theoretische basis voor is. En omdat intelligentie al gauw een persoonlijke eigenschap is. En deze zijn moeilijk te beïnvloeden. Adaptieve expertise is per definitie iets wat je kunt ontwikkelen en er zijn ook richtlijnen hoe dit te doen.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

Hoe dan ook, beide gaan over ‘schakelen’ en het belang deze ‘vaardigheid’ te ontwikkelen in onderwijs en training. Eerder hoorden we Wendy al zeggen dat reflectie hierbij gaat helpen en externe attributie niet! Belangrijke informatie voor trainers!

Schakelen onder druk gaat makkelijker als je van tevoren al maatregelen neemt. Denk aan het gebruik van cognitieve hulpmiddelen: telefoon nummers, beslisbomen, medische formules tot gestandaardiseerde overdracht. Dit zorgt dat juist onder druk je werkgeheugen minder belast wordt en ingezet kan worden in het moment.

20.  Dank voor jullie werk

Mark en Wendy, dank voor het delen van jullie kennis en ervaringen! Ik kijk uit naar de volgende aflevering.